Among the Gilbertese kite flying is a favorite sport (National Geographic, January 1943)

Vele (bekende) vliegeraars hebben zich gebogen over de oorsprong van de vlieger. Als we de overleveringen mogen geloven, komen de oudste verwijzingen naar vliegers uit China. Maar erg betrouwbaar zijn overleveringen niet, sterke verhalen van andere volkeren zijn vaak “geleend” ter ere van de “eigen” geschiedenis. Daarnaast spelen de talloze volksverhuizingen door de eeuwen heen een belangrijke rol in de oorsprong van de vlieger. Waar de vlieger is uitgevonden is daarom erg triviaal.

Veel interessanter is wie – en wat – aan de wieg van de vlieger hebben gestaan. Waarschijnlijk zijn dat de Austronesiërs, voorouders van de oorspronkelijke bewoners van Polynesië, geweest. Die zijn zo’n zeven duizend jaar geleden vanuit China (via Taiwan, de Filippijnen, Indonesië, en Papua) naar de Polynesië verhuisd. Hun nakomelingen bouwden enorme staartloze vliegers van natuurlijke materialen. (Zie bijvoorbeeld de diverse Polynesische vliegers in ‘Kites; an historical survey’ van Clive Hart.)

Het gebruik van natuurlijke materialen door de Austronesiërs bevestigd de theorie dat (boom)blad werd gebruikt voor de eerste vliegers. Mogelijk hebben de “Aziaten” daarna de kunst van het vliegeren van de Austronesiërs afgekeken, en nieuwe toepassingen – zoals krijgsvoering en kunst – bedacht. Ook hebben zij waarschijnlijk als eerste het, toen zeer waardevolle, papier gebruik voor de bouw van vliegers. Westerlingen hebben mogelijk later de kennis weer “gepikt” van de Aziaten.

Maar het grootste geheim van de vlieger is pas veel later door de westerling herontdekt. De Austronesiërs en Aziaten bouw(d)en vliegers met een gebogen spreider, die draait ten opzichte van de staander. Daardoor is de vlieger vlak als er er geen luchtdruk up staat, maar gebogen als hij in de lucht staat. De verwijzing naar gevechten met de vliegers van de Gilbertesers in National Geographic van January 1943 duidt op hetzelfde principe. Wat frustrerend moet het zijn geweest voor de westerling om dat geheim niet te onderkennen en staarten nodig te hebben voor stabiliteit!

08/05/2002 (Verschenen in Vlieger 02/4)

Advertenties